Druk artikel

Leer jou kind verantwoordelikheid
Wietske Boon

Gereformeerde Vroueblad Maart 2011

Verantwoordelikheid is al klaar ‘n uitgerekte lang woord op papier.  Die betekenis van die woord weeg nóg swaarder.  Tog moet ouers hulle kinders van kleinsaf verantwoordelikheid leer, anders kan jou kind se lewe later in chaos verval.

Verantwoordelikhede is verwagtings wat aan ons gestel word.  Dít wat God van ons verwag, is om ons verantwoordelikheid uit te voer.  Dít wat ‘n ouer van ‘n kind verwag, is die kind se verantwoordelikheid om sy take uit te voer.  Wanneer jy van jou kind verwag om sy kamer netjies te maak, is dit tog sy verantwoordelikheid om dit te doen. 

WAARDESTELSEL NODIG

Voordat ‘n kind weet wat van hom verwag word en wat sy verantwoordelikhede is, het hy nodig om ‘n waardestelsel te hê, om te kan onderskei tussen wat reg en verkeerd is, wat van hom verwag word en wat nie.  Daar is slegs een plek waar ‘n kind dit leer en dit is by sy ouers.  Wanneer ‘n ouer van enigiemand anders verwag om sy kind verantwoordelikheid te leer, is die kind bloodgestel daaraan om die verkeerde waardestelsel sy eie te maak of selfs geen verantwoordelikheid aan te leer nie.

Verantwoordelikheid en respek gaan hand-aan-hand. ‘n Kind se verantwoordelike gedrag beteken ook om respekvol op te tree (teenoor God, sy ouers, medemens en homself), om sy humeur te beteuel en aanvaarbare gedrag te openbaar.

Ons verantwoordelikheid as Christene is om onder andere respek te betoon teenoor God en sy gebooie te gehoorsaam (Eks 20:6); dit is Sy opdrag aan ons en ‘n eerste verantwoordelikheid wat ‘n kind moet leer.  Ons mag nie ander gode dien nie, om moet die Sabbatdag heilig hou, ons vader en moeder eer en ons mag nie iemand anders te na kom nie.  Deur gereelde huisgodsdiens te hou, word ‘n kind groot met watter verwagtinge God aan ons stel.

OUERS EN KINDERS SE VERANTWOORDELIKHEID

God spreek daarom nie kinders vry daarvan om verantwoordelik te lewe nie. ‘n Kind se verantwoordelikheid teenoor sy ouers is om hulle te respekteer en te gehoorsaam (Eks 6:12; Spr 1:8 & Ef 6:1-3).  Ouers het egter ook die verantwoordelikheid om ‘n kind te onderrig ten opsigte van die Woord van God en verantwoordelikheid, hom toe te rus vir die lewe en te dissiplineer (Spr 22:6 & Spr 29:15).

Daar is ‘n gesegde wat lui: “Doen aan ander wat jy aan jouself gedoen wil hê.”  Ons het ook ‘n verantwoordelikheid teenoor ons naaste (Eks 6:13-17). ‘n Kind moet leer om ander mense te respekteer, te help en nie te na te kom nie (Jak 2:14-26). ‘n Kind moet leer dat geloof ook dade behels – ons moet ook ‘n ‘doen’ geloof koester.  Laat jou kind uitreik na hulpbehoewendes en dié wat om hulp vra.

Ons is geskape as beeld van God (Gen 1:26), as tempels van die Heilige Gees (1 Kor 6: 19-20) en daarom is selfrespek en verantwoordelikheid teenoor jouself net so belangrik.  Dit is God se wil dat elkeen sy volle potensiaal bereik en sy talente tenvolle benut (Mat 25:14-29).  ‘n Kind moet leer om verantwoordelikheid te neem vir sy besluite en dade.  As ‘n kind dít nie kan doen nie, gaan hy nie sy potensiaal kan bereik nie.

VERANTWOORDELIK VAN KLEINSAF

Dit klink nou alles goed en wel, maar die vraag is: “Hoe leer ‘n ouer ‘n kind om verantwoordelik te wees?”  Hier is ‘n paar praktiese wenke om ‘n kind verantwoordelike op te voed.

• Gee jou kind van baie kleins aftakies om te verrig; byvoorbeeld om sy papiere self in die asblik te gooi.  As jy onseker is watter take jou kind sal kan regkry, begin by maklike takies, wanneer jou kind dit bemeester het, kan take groter en moeiliker gemaak word.

• Vra jou kind om te help met die versorging van ‘n troeteldier:  die gee van kos en water en die skoonmaak van die troeteldier se leefruimte.  Só leer ‘n kind verantwoordelikheidsin, die versorging en liefhê van iemand of iets anders as homself. Normaalweg is die nuutjie van die versorging van ‘n huisdier gou af, maar maak dit die kind se plig en dit moet konstant volgehou word.

• Moedig jou kind aan om take te verrig.  As hy nie take wil verrig nie, maak ‘n speletjie daarvan en werk saam.

• Deur dissipline leer ‘n kind dat sy gedrag gevolge gaan hê.  Pas dissipline effektief en konsekwent toe.

• Stel duidelike grense en straf dienooreenkomstig wanneer reëls gebreek word.

• Speel speletjies byvoorbeeld, “wat dink jy sal gebeur as...”  Maak dit lekker en leer so op ‘n prettige wyse om gevolge te voorspel.

• Wees ‘n voorbeeld vir jou kind – wees self verantwoordelik en toon respek teenoor ander.  Jou kind leer viinig uit jou verantwoordelike gedrag.

• Kinders kan van jongs af leer om besluite te neem byvoorbeeld, met watter speelgoed hy eerste wil speel of watter ontbytpap hy wil eet. Wanneer ‘n kind egter ‘n besluit geneem het, mag hy nie weer van plan verander en iets anders wil hê nie.

• Help jou kind om bereikbare doelwitte te stel en dit uit te voer.

• Moenie onrealistiese hoë verwagtinge aan jou kind stel nie.

• Wees versigting om nie jou kind se moed te breek deur onredelike kritiek te lewer  nie.

• Gee positiewe versterking vir goeie werk.  Alles moet nie deur lekkergoed of nuwe speelgoed beloon te word nie.  “Dankie” of “ek is so trots op jou” is ook ‘n beloning.

• Vat jou kind saam en gaan gee speelgoed en te klein klere vir arm kinders.

• Leer jou kind die waarde van geld deur te spaar (spaarbussie).  Só leer jou kind met geld werk en dat alles in die lewe nie verniet kom nie.  Dit is nodig om te werk en te spaar om die dinge te kan koop wat hy graag wil hê.

• Hou huisgodsdiens en bid saam met jou kind.

• Maak ‘n verantwoordelike kind groot, dit voorkom ernstige probleme later in jou kind se lewe.

• ‘n Verantwoordelike kind het ‘n verantwoordelike opvoeder nodig.